K1, Ο.2, K_Anex_1 και K_Anex δίνουν πρακτικά την ίδια αξία: €4,1–4,2 δισ. στο Λ3 και €11–13 για κάθε € κατασκευής. Ο διάδρομος της Κολωνακίου φέρνει περισσότερους επιβάτες (57–63 χιλ. στη Λ3, κεντρική εκτίμηση), η Ακταία το παραλιακό μέτωπο χωρίς ΙΧ και λιγότερο φορτίο στη Ρούσβελτ.
redesign
redesign
Λεμεσός 2050: ο ανασχεδιασμός της πόλης, πακέτο με πακέτο. Ζωή στους δρόμους, θόρυβος και αέρας, σκιά, το Τραμ και η χάραξή του, η αξία της πόλης – από όλη την πόλη ως μία στάση και μία γειτονιά.
01
Η πόλη σήμερα – τρεις εβδομάδες μετρήσεων
Ταχύτητες HERE κάθε 15 λεπτά σε όλο το δίκτυο, 6–26 Οκτωβρίου 2026. Πάνω σε αυτές βαθμονομήθηκε η αλυσίδα μοντέλων της πόλης (χρήσεις γης, μοντέλο πόλης, MATSim).
Επικαιροποίηση 1/11/2026
1,65φορές ο χρόνος ελεύθερης ροής στις 08:00, κύριο δίκτυο
1,57στις 18:30 – η απογευματινή αιχμή είναι πλατιά, 16:00–19:00
682λήψεις ανά 15 λεπτά σε 40.400 τμήματα δρόμων
15–30 km/hστον Α6 από τον Ύψωνα ως τον κόμβο Α6/Α1, κάθε πρωί 07:00–09:15
Η πρωινή αιχμή είναι απότομη και επαναλαμβάνεται σταθερά από μέρα σε μέρα. Η απογευματινή είναι πλατύτερη και πιο ευμετάβλητη, γιατί την επηρεάζουν μη επαναλαμβανόμενα συμβάντα. Η Παρασκευή έχει το βαρύτερο απόγευμα, με ενωμένο μεσημέρι και απόγευμα.
Τι δείχνουν οι χάρτες του 2026
- Το πρωί η πίεση είναι στον Α6/Α1 δυτικά και στους ακτινικούς δρόμους προς το κέντρο. Το απόγευμα στο κεντρικό τμήμα του Α1, στις αρτηρίες του κέντρου και στην παραλιακή.
- Οι 50 κόμβοι με τη μεγαλύτερη καθυστέρηση είναι κυρίως οι κόμβοι του Α1 και οι διασταυρώσεις των αρτηριών του κέντρου.
- Ο Space Syntax δείχνει τον χωρικό σκελετό της πόλης: λίγοι συνεχείς δρόμοι κουβαλούν τις διαδρομές σε κλίμακα πόλης.
Πηγή: HERE Traffic, συλλογή της ομάδας 6–26/10/2026: 8 πλήρεις εργάσιμες (7, 8, 9, 12, 13, 14, 20, 21/10) και 6 μερικές. Κύριο δίκτυο: Α1 και αρτηρίες, 3.310 τμήματα, 228 km.
02
Πού πάει η πόλη αν δεν αλλάξει τίποτα
Η Λεμεσός θα έχει περίπου 28% περισσότερους κατοίκους και θέσεις εργασίας το 2050 (+10,5% ως το 2035). Χωρίς μέτρα το δίκτυο δεν απορροφά την ανάπτυξη.
Επικαιροποίηση 1/11/2026
+155%καθυστέρηση στην πρωινή αιχμή το 2050, με +28% ζήτηση (+53% το 2035)
31 → 27 km/hμέση ταχύτητα του αστικού δικτύου, 2026 → 2050
13% → 30%οχηματοχιλιόμετρα με φόρτο πάνω από 85% της χωρητικότητας
×3,4καθυστέρηση στη Γερμασόγεια το 2050 (×3,0 στον Αγ. Αθανάσιο και στα Πολεμίδια)
Η ανάπτυξη πάει κυρίως στην περιφέρεια: Ζακάκι ×3,5, Γερμασόγεια +59%, Αγ. Αθανάσιος +53%, Πολεμίδια +47%, ενώ το κέντρο μένει σχεδόν σταθερό (+3–5%). Οι μετακινήσεις μακραίνουν και περνούν από τους ίδιους κόμβους. Οι τοπικοί δρόμοι με διαμπερή κίνηση αυξάνονται.
Αλυσίδα χρήσεις γης (LUTI) → μοντέλο πόλης → MATSim, σενάριο αναφοράς χωρίς μέτρα και χωρίς νέους δρόμους (27/10/2026). Ημέρα 06–22: 628 → 695 → 801 χιλ. οχήματα.
Προηγούμενη εκτίμηση (13–16/10/2026) – παλαιότερη βάση
92 / 100μετακινήσεις μένουν με αυτοκίνητο
+⅓ώρες στον δρόμο στην αιχμή, έναντι του σήμερα
188 χιλ.μετακινήσεις ΙΧ την ημέρα από και προς το κέντρο
−⅔άνθρακας κυκλοφορίας – μόνο επειδή ηλεκτροκινείται ο στόλος
Η κυκλοφορία, ο θόρυβος, οι χαμένες ώρες και ο χώρος που πιάνουν τα αυτοκίνητα μένουν. Η ηλεκτροκίνηση δεν αλλάζει την πόλη.
03
Η πορεία ως το 2035 – Λ2 και Λ3
Το 2035 είναι το έτος παράδοσης: στάθμευση, λεωφορεία, ήπιες γειτονιές, φύτευση, πεζοδρομήσεις και ο διάδρομος πρέπει να έχουν γίνει ως τότε. Το 2050 μένει ως έτος πρόβλεψης.
Επικαιροποίηση 1/11/2026
+11%καθυστέρηση το 2035 με Λ2, έναντι +41% χωρίς μέτρα
−13%καθυστέρηση το 2035 με Λ3 – κάτω από το σημερινό επίπεδο
29 → 141 χιλ.επιβάτες ΜΜΜ την ημέρα, σήμερα → 2035 με Λ3
35ζωές τον χρόνο το 2035 με Λ3, από περισσότερο περπάτημα και ποδήλατο
| Σενάριο 2035 | ΙΧ | ΜΜΜ | Πεζή + ποδήλατο | Καθυστέρηση έναντι 2026 | Επιβάτες ΜΜΜ/ημέρα | Αξία |
|---|---|---|---|---|---|---|
| Χωρίς μέτρα | 91,9% | 2,6% | 5,5% | +41% | 29 χιλ. | – |
| Μέτρα της πόλης | 87,9% | 5,1% | 7,0% | +33% | 59 χιλ. | €0,46 δισ. |
| Πόλη + Λ2 | 80,5% | 8,6% | 11,0% | +11% | 98 χιλ. | €0,97 δισ. |
| Πόλη + Λ3 | 72,0% | 12,5% | 15,6% | −13% | 141 χιλ. | €1,53 δισ. |
- Το Λ2 κρατά τη συμφόρηση του 2035 κοντά στο σημερινό επίπεδο, αλλά χρειάζεται συγκοινωνία για περίπου 3,4 φορές τους σημερινούς επιβάτες.
- Το Λ3 ρίχνει ήδη το 2035 τη συμφόρηση κάτω από το σημερινό επίπεδο, με περίπου 5 φορές τους επιβάτες.
- Τα μέτρα της πόλης προσθέτουν στο Λ 2–4 μονάδες ΜΜΜ, 30–45 χιλ. επιβάτες την ημέρα, 2,5–4,5 χιλ. κατοίκους στο κέντρο και περίπου €0,3 δισ. αξία.
- Το 2050, με +28% πληθυσμό, ακόμη και το Λ3 αφήνει καθυστέρηση +43% πάνω από το σήμερα. Χρειάζεται Λ4 ή μέσο μεγάλης χωρητικότητας με κατανομή της ανάπτυξης.
- Η κρίσιμη ανάγκη είναι η χωρητικότητα της συγκοινωνίας: τα λεωφορεία με διπλή συχνότητα δεν αρκούν για 3–5 φορές τους επιβάτες. Λεωφορειόδρομοι εκεί όπου η ταχύτητα πέφτει κάτω από 15 km/h.
Μοντέλο πόλης στη νέα βάση 2026 (βαθμονόμηση HERE, Οκτώβριος 2026), χρήσεις γης 2035, δίκτυο χωρίς νέους δρόμους. Λ2, Λ3: επίπεδα της ευρωπαϊκής πορείας (πίεση στο ΙΧ: ETS2, στάθμευση, χρέωση). Τα απόλυτα μερίδια του μοντέλου πόλης δεν συγκρίνονται με το 85% της έρευνας. Χρησιμοποιούνται οι μεταβολές.
04
Ο ανασχεδιασμός – πακέτο με πακέτο
Τα μέτρα δοκιμάζονται το ένα πάνω στο άλλο, για όλη την πόλη, με ολοκληρωμένο μοντέλο μεταφορών και χρήσεων γης. Μετρούν πρώτα η ποιότητα ζωής, η γειτονιά, το εμπόριο και η αξία της πόλης, ο χρόνος διαδρομής έρχεται μετά.
Επικαιροποίηση 1/11/2026
Κάθε πακέτο προστίθεται στο προηγούμενο. Μεταβολή έναντι της πόλης του 2050 χωρίς μέτρα, στη νέα βάση 2026.
| Πακέτο 2050 | Μερίδιο ΙΧ | Καθυστέρηση | Ζωές/έτος | Αξία |
|---|---|---|---|---|
| Κέντρο: πεζοδρομήσεις, στάθμευση €10/ημέρα | −1,4 μον. | −0,8% | 3 | €0,47 δισ. |
| + στάθμευση στον δακτύλιο 1,5–5 km | −2,5 μον. | −4,4% | 6 | €0,53 δισ. |
| + λεωφορεία με διπλή συχνότητα | −4,0 μον. | −7,8% | 7 | €0,62 δισ. |
| + ανάπτυξη γύρω από τη συγκοινωνία | −4,4 μον. | +2,4% | 8 | €0,26 δισ. |
Η ανάπτυξη γύρω από τη συγκοινωνία φέρνει +20% κατοίκους στο κέντρο, αλλά χωρίς νέους δρόμους και χωρίς πίεση στο ΙΧ αυξάνει λίγο την καθυστέρηση. Γι’ αυτό πάει μαζί με την πορεία Λ2–Λ3 (ενότητα 03).
Προηγούμενη εκτίμηση (13–16/10/2026) – παλαιότερη βάση
| Πακέτο | Τι φέρνει |
|---|---|
| Κέντρο: πεζοδρομήσεις, στάθμευση €10/ημέρα | +40% επισκέπτες στο κέντρο με πεζή, ΜΜΜ και ποδήλατο, λιγότεροι βαριοί δρόμοι, +€430 εκ. αξία ακινήτων |
| Στάθμευση στον δακτύλιο 1,5–5 km (κάτοικοι εξαιρούνται) | Η κίνηση δεν μεταφέρεται απλώς έξω από το κέντρο |
| Λεωφορεία με διπλή συχνότητα | Ο φθηνότερος μοχλός δικαιοσύνης: 72% των κατοίκων κοντά σε συχνή στάση αντί για 47% |
| Υποκέντρα και ανάπτυξη κοντά στη γραμμή | Η ζωή στα υποκέντρα διπλασιάζεται (×2,3 αφίξεις), +8.000 κάτοικοι στο κέντρο |
| Τραμ Ο.2 με ανάπλαση δρόμου | Ο δρόμος ξαναφτιάχνεται από πρόσοψη σε πρόσοψη, +€2,5 δισ. αξία, έναντι €1,2 δισ. ενός BRT |
Κανένα πακέτο δεν αρκεί μόνο του. Το κέντρο φέρνει ζωή στους δρόμους, το λεωφορείο δικαιοσύνη, τα υποκέντρα τη γειτονιά των 15′, το Τραμ τον μετασχηματισμό του διαδρόμου.
05
Τι κερδίζει η ζωή στην πόλη
Με όλα τα πακέτα και την ισχυρή ευρωπαϊκή πορεία (Λ3), έναντι της πόλης του 2050 χωρίς αλλαγές.
×3,9περπάτημα και ποδήλατο
47ζωές τον χρόνο
−34%βαριοί δρόμοι γειτονιάς
−20%κυκλοφορία γύρω από το σπίτι
×4επισκέπτες στο κέντρο χωρίς ΙΧ
+€3,9 δισ.αξία της περιουσίας της πόλης
06
Θόρυβος, εκπομπές και αέρας – πακέτο με πακέτο
Ίδιος στόλος σε όλα τα σενάρια του 2050 (70% ηλεκτρικά ελαφρά), ώστε να φαίνεται μόνο το αποτέλεσμα των μέτρων της πόλης. Θόρυβος CNOSSOS-EU στις προσόψεις, NOx ανά δρόμο, NO₂ στο πεζοδρόμιο από τη διασπορά LES της Μακαρίου.
96% → 75%κάτοικοι του κέντρου με Lden ≥ 55 dB, 2050 χωρίς αλλαγές → πακέτα, Τραμ και Λ3
−46%NO₂ κυκλοφορίας στη γειτονιά του κέντρου (3,35 → 1,82 μg/m³)
1.043 → 953 tNOx κυκλοφορίας τον χρόνο, πόλη
154 → 137 kmδρόμοι με NO₂ κυκλοφορίας > 10 μg/m³ στο πεζοδρόμιο
Στην πόλη συνολικά οι διαφορές ανάμεσα στα πακέτα είναι μικρές: οι κάτοικοι πάνω από 55 dB μένουν γύρω στα δύο τρίτα, γιατί οι αρτηρίες κρατούν την κίνηση. Η μεγάλη αλλαγή είναι τοπική, στο κέντρο και στους δρόμους γειτονιάς που ησυχάζουν. Κατά μήκος του διαδρόμου του Τραμ η αλλαγή είναι μέτρια.
ΘΟΡΥΒΟΣ ΚΑΙ ΑΕΡΑΣ ΣΕ 3D → ΧΑΡΤΗΣ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ – ΘΟΡΥΒΟΣ, ΑΕΡΑΣ, ΦΩΣ →
07
Σκιά και μικροκλίμα
Ο δρόμος του Τραμ ξαναφτιάχνεται από πρόσοψη σε πρόσοψη, με δέντρα ανά 8 m. Σκιά στα πεζοδρόμια κάθε χάραξης, 21 Ιουλίου, και θερμική άνεση (UTCI) από το μοντέλο LES της Μακαρίου.
8–22% → 89–95%πεζοδρόμιο στη σκιά στις 13:00, σήμερα → με ανάπλαση
≈ 42 → 37 °CUTCI στο πεζοδρόμιο στις 13:00
22%η Ο.2 έχει σήμερα την περισσότερη σκιά από κτίρια
Χωρίς σκιά η ηρεμία κεφαλαιοποιείται λιγότερο: σε κλίμα όπως της Λεμεσού τα δέντρα είναι προϋπόθεση για να περπατήσει κανείς το καλοκαίρι, όχι διακόσμηση. Τα υπάρχοντα δέντρα μετρήθηκαν από δορυφορικό χάρτη κόμης (παρακάτω), δεν υπάρχει ακόμη απογραφή δέντρων και στεγάστρων από τον Δήμο.
Τα δέντρα που έχουμε σήμερα – και πού λείπει η σκιά
Κόμη δέντρων από τον παγκόσμιο χάρτη ύψους κόμης Meta / WRI (1 m, δορυφορικές εικόνες 2018–2020) και σκιά από κτίρια και δέντρα, κάθε ώρα στις 21 Ιουλίου, σε 615 χιλ. σημεία στα πεζοδρόμια όλης της πόλης.
2,6%του ελεύθερου χώρου στις γειτονιές κάτω από κόμη δέντρων
6%των πεζοδρομίων στη σκιά στις 13:00
8%του μήκους των δρόμων με δέντρα ως 4 m
249 kmδρόμοι με πολλούς πεζούς και σχεδόν χωρίς σκιά
- Η Λεμεσός έχει πολύ λίγα δέντρα: λιγότερο από 3% (2,6%) του ελεύθερου χώρου στις γειτονιές είναι κάτω από κόμη. Τα περισσότερα είναι στο κέντρο και στη Γερμασόγεια (περίπου 4,3%), στα Πολεμίδια και στην Αμαθούντα 2% ή λιγότερο.
- Στις 13:00 μόνο περίπου 6% των πεζοδρομίων είναι στη σκιά. Σκιά δίνουν κυρίως τα κτίρια, νωρίς το πρωί και αργά το απόγευμα, στις ώρες καύσωνα (10:00–17:00) μένει γύρω στο 13%. Στη σκιά το UTCI στον δρόμο είναι περίπου 6 °C χαμηλότερο.
- 249 km δρόμων με πολλούς πεζούς έχουν λιγότερο από 15% σκιά μέσα στη μέρα – τα 2/3 των πιο πολυσύχναστων δρόμων. Εκεί πάνε πρώτα τα δέντρα, μαζί με τις ήπιες γειτονιές, τις πεζοδρομήσεις και τις στάσεις του Τραμ.
Σχέδιο φύτευσης 2026–2035
Τέσσερις φάσεις φύτευσης ως το 2035, με ξεκάθαρη ιεραρχία: πρώτα εκεί που περπατούν και κάνουν ποδήλατο οι περισσότεροι, μετά το κέντρο, το Τραμ και οι ήπιες γειτονιές. Τα νέα δέντρα μπαίνουν στο μοντέλο σκιάς και η σκιά υπολογίζεται ξανά, για το 2035 και για ώριμα δέντρα.
146 χιλ.νέα δέντρα σε περίπου 1.000 km δρόμων, ως το 2035
13% → 42%σκιά στους δρόμους των γειτονιών 10:00–17:00, σήμερα → 2035
67%όταν τα δέντρα ωριμάσουν (~2045)
13% → 64%στους άξονες πεζών και ποδηλάτου, σήμερα → 2035
15% → 61% → 68%σκιά στους δρόμους πεζών, ποδηλάτου, κέντρου και Τραμ, σήμερα → 2035 → 2045
−2,4 °C → −2,8 °Cμέση αίσθηση θερμοκρασίας (UTCI) στα πεζοδρόμιά τους στις 13:00, 2035 → 2045
5,3 ώρες → 2,0ώρες την ημέρα σε πολύ ισχυρή θερμική καταπόνηση για όποιον περπατά, σήμερα → 2045
21 → 330 kmδρόμοι πεζών και ποδηλάτου με σκιά τουλάχιστον τη μισή μέρα
- Για πεζούς και ποδηλάτες: στις 13:00 ένα περπάτημα 15 λεπτών σήμερα «μοιάζει» με περίπου 19 λεπτά, με τα δέντρα μεγαλωμένα, με περίπου 17 (ενδεικτικά: ένα λεπτό σε δυνατό ήλιο μετρά 1,3). Οι σκιεροί δρόμοι είναι αυτοί που διαλέγει ο κόσμος για να περπατήσει και να κάνει ποδήλατο το καλοκαίρι.
- Θόρυβος: οι δενδροστοιχίες μειώνουν ελάχιστα τον θόρυβο (περίπου 0–1 dB), όμως ο πράσινος δρόμος ακούγεται και φαίνεται πιο ήρεμος. Τη μετρήσιμη μείωση τη φέρνουν οι ήπιες γειτονιές – 30 km/h και λιγότερη διαμπερής κίνηση, περίπου −2 έως −3 dB. Δέντρα και ήπιες γειτονιές δουλεύουν μαζί.
- Ιεραρχία: (1) οι άξονες με πολλούς πεζούς και ποδηλάτες – space syntax, ποδηλατόδρομοι, Πράσινες Διαδρομές, (2) το κέντρο και οι πεζοδρομήσεις, (3) το Τραμ Ο.2 και οι δρόμοι γύρω από τις στάσεις, (4) οι ήπιες γειτονιές, με τις δικές τους φάσεις, (5) οι λοιποί δρόμοι.
- Φάση 1 (2026–2027): 177 km, 27,6 χιλ. δέντρα – οι πιο πολυσύχναστοι άξονες και οι πρώτες πεζοδρομήσεις. Φάση 2 (2028–2029): 172 km, 25,4 χιλ. – οι υπόλοιποι άξονες και οι ήπιες γειτονιές της πρώτης φάσης. Φάση 3 (2030–2032): 141 km, 18,7 χιλ. – μαζί με τα έργα του Τραμ. Φάση 4 (2033–2035): 518 km, 73,9 χιλ. – οι υπόλοιπες γειτονιές.
- Η μορφή εξαρτάται από το πλάτος από κτίριο σε κτίριο: 607 km χωρούν δενδροστοιχίες και στις δύο πλευρές, 315 km στη μία, 35 km μικρά δέντρα και πέργκολες, και 51 km στενών δρόμων θέλουν σκίαστρα ή αναρριχώμενα. Σε πολλούς δρόμους τα δέντρα μπαίνουν στη λωρίδα στάθμευσης.
- Τα δέντρα θέλουν χρόνο: το 2035 τα δέντρα της φάσης 1 θα έχουν περίπου 8 χρόνια και της φάσης 4 μόλις 1–2. Γι’ αυτό η σειρά μετρά – όσα φυτευτούν πρώτα, στους δρόμους με τους περισσότερους πεζούς, θα δίνουν σκιά πρώτα.
ΣΚΙΑ, ΔΕΝΤΡΑ ΚΑΙ ΣΧΕΔΙΟ ΦΥΤΕΥΣΗΣ – 3D ΧΑΡΤΗΣ →
Μακαρίου – μια μέρα του καλοκαιριού, δύο δρόμοι
Επικαιροποίηση 1/11/2026
08
Η ευρωπαϊκή πορεία – από ήπια σε δραστικά
Η Λεμεσός είναι μία από τις 100 πόλεις της Αποστολής της ΕΕ για κλιματικά ουδέτερες πόλεις. Η πίεση στο αυτοκίνητο θα μεγαλώνει: ETS2 το 2028, νέα όρια αέρα το 2030, νέα ΙΧ μηδενικών εκπομπών το 2035, −90% το 2040.
Επικαιροποίηση 1/11/2026
| Μέτρα της πόλης + επίπεδο, 2050 | Μερίδιο ΙΧ | Καθυστέρηση | Ζωές/έτος | Αξία |
|---|---|---|---|---|
| Λ1 Ήπιο (~2030) | −8,6 μον. | −8% | 17 | €0,57 δισ. |
| Λ2 Μέτριο (~2035) | −12,0 μον. | −16% | 24 | €0,80 δισ. |
| Λ3 Ισχυρό (~2040) | −21,5 μον. | −37% | 42 | €1,43 δισ. |
| Λ4 Ακραίο (2050) | −29,7 μον. | −50% | 59 | €2,02 δισ. |
Μεταβολή έναντι της πόλης του 2050 χωρίς μέτρα, νέα βάση 2026. Η αξία εδώ μετρά κίνηση και πεζό, χωρίς την υπεραξία του Τραμ και της Ακταίας που περιείχαν οι προηγούμενες τιμές.
Προηγούμενη εκτίμηση (13–16/10/2026) – παλαιότερη βάση
| Επίπεδο πάνω στα πακέτα της πόλης | ΙΧ | Ώρες στον δρόμο | Ζωές/έτος | Αξία πόλης |
|---|---|---|---|---|
| Λ1 Ήπιο (~2030) | 81% | −12% | 20 | +€2,9 δισ. |
| Λ2 Μέτριο (~2035) | 77% | −17% | 27 | +€3,2 δισ. |
| Λ3 Ισχυρό (~2040) | 67% | −29% | 47 | +€3,9 δισ. |
| Λ4 Ακραίο (2050) | 58% | −39% | 65 | +€4,6 δισ. |
| Λ3 χωρίς τα πακέτα της πόλης | 74% | −24% | 44 | +€1,4 δισ. |
- Χωρίς τα πακέτα της πόλης, η ίδια ευρωπαϊκή πίεση αφήνει τους μισούς κατοίκους μακριά από συχνό ΜΜΜ (45% αντί για 78%) και μικρότερη αξία στην πόλη.
- Το 2035 τα πακέτα της πόλης φέρνουν ήδη το ΙΧ στο 79–81% από 93%, με −46 έως −49% ΙΧ στο κέντρο.
- Ο ανασχεδιασμός είναι ο μόνος μοχλός για τον άνθρακα πριν το 2035, όσο ο στόλος είναι ακόμη κυρίως συμβατικός.
09
Το κέντρο – άξονες-τόποι, ήπιες γειτονιές, πεζός, ποδήλατο, στάθμευση
Οι προτάσεις για το κέντρο, με τις αναλύσεις που τις στηρίζουν. Οι άξονες-τόποι, οι πεζοδρομήσεις, οι θέσεις των πολυώροφων χώρων στάθμευσης και ο νότιος της Μακαρίου είναι προς διερεύνηση.
Επικαιροποίηση 1/11/2026
Άξονες-τόποι: Γλάδστωνος, Ναυαρίνου, Ανεξαρτησίας – προς διερεύνηση
Η Ανεξαρτησίας είναι ο πιο εμπορικός και ο πιο κεντρικός δρόμος για τον πεζό (ανώτερο 3% του δικτύου). Η Γλάδστωνος και η Ναυαρίνου είναι στο ανώτερο 10% του δικτύου των πεζών αλλά με λίγα καταστήματα: έχουν δυναμικό που δεν αξιοποιείται. Ο ορίζοντας για τους άξονες και τις ήπιες γειτονιές είναι περίπου το 2030.
| Δρόμος | Χρήσεις/100 m | Space Syntax 800 m | Επισκέψεις/100 m | Με ΙΧ | Lden |
|---|---|---|---|---|---|
| Ανεξαρτησίας | 6,4 | 97 | 720 | 64% | 61 dB |
| Γλάδστωνος | 3,7 | 92 | 250 | 64% | 64 dB |
| Ναυαρίνου | 2,3 | 89 | 400 | 54% | 65 dB |
| Αγίου Ανδρέου | 4,9 | 93 | 560 | 64% | 57 dB |
| Μακαρίου | 3,6 | 90 | 280 | 73% | 66 dB |
Space Syntax: γωνιακή επιλογή (NACH) σε ακτίνα 800 m, εκατοστημόριο έναντι όλων των τμημάτων. Επισκέψεις: MATSim, 2026.
- Ορατότητα της Γλάδστωνος: πλάτος από πρόσοψη σε πρόσοψη 27 m (14 m στην Ανεξαρτησίας), ορατός χώρος περίπου 1 ha, 22% των σημείων με κενό στο μέτωπο, 11 άδεια τεμάχια (περίπου 0,9 ha). Το πλάτος χωρά δέντρα, πλατιά πεζοδρόμια και συγκοινωνία. Η ανάπλαση αφορά και το μέτωπο: ενεργό ισόγειο και αξιοποίηση των κενών τεμαχίων.
- Προσανατολισμός: από τους περίπου 22 χιλ. κατοίκους σε 1 km περπάτημα από τους άξονες, 27% τους φτάνουν με μία στροφή, 54% με δύο. Ο προσανατολισμός λείπει βόρεια της Μακαρίου και δυτικά της Ναυαρίνου.
- Δοκιμή κλεισίματος των τριών αξόνων στα αυτοκίνητα: ώρες στο δίκτυο +0,7–0,8%, καθυστέρηση περίπου +2,5%. Η επιβάρυνση συγκεντρώνεται στην Κολοκοτρώνη και τη Χρ. Καρύδη.
- Πράσινες διαδρομές 23 km σε 4 φάσεις: η κάλυψη των κατοίκων του Δήμου σε 300 m ανεβαίνει από 48% σε 59% (+13 χιλ.), τα καταστήματα και η εστίαση από 429 σε 918.
Ήπιες γειτονιές
Η ήπια γειτονιά πάει μαζί με τα μέτρα στάθμευσης και συγκοινωνίας. Χωρίς αυτά, η κίνηση που φεύγει από τους δρόμους της γειτονιάς φορτώνει τους δρόμους γύρω της.
−65%κάτοικοι με θόρυβο ≥ 55 dB, παράδειγμα γειτονιάς του κέντρου (~7.700 κάτοικοι)
−84%κίνηση μέσα στη γειτονιά
2,2 → 5,8 kmδρόμοι για ανθρώπους
+35%κίνηση στους δρόμους γύρω, αν η γειτονιά γίνει μόνη της
Πεζός και ποδήλατο
- Φόρτιση του δικτύου πεζών (MATSim 2026, σκέλη με τα πόδια και πρόσβαση στις στάσεις) μαζί με τον Space Syntax. Κάθετοι προς την παραλιακή σε φάσεις: Ζήνας Κάνθερ, Λόρδου Βύρωνος, Ειρήνης, Αιμ. Χουρμουζίου, Ελ. Βενιζέλου (φάση 2), Ολυμπίων, Π. Συμεού, Σ. Μιχαηλίδη, Ιερουσαλήμ, Διγενή Ακρίτα (φάση 3).
- Πεζοδρομήσεις, πρόταση προς τελική διερεύνηση: πυρήνες 46 δρόμοι (~12 km) σε 10 γειτονιές, καρδιές γειτονιάς 56 δρόμοι (~25 km).
- Ποδήλατο: προτάσεις του Δήμου ~49 km, προσθήκες της μελέτης: διανομείς ~58 km και ποδηλατικοί δρόμοι ~37 km, πυκνότερα προς το κέντρο.
Διαβαθμισμένη πολιτική στάθμευσης
- Ζήτηση επισκεπτών στο κέντρο (αιχμή 13:00): περίπου 10.500 αυτοκίνητα το 2026. Χωρίς μέτρα +8% (2035) και +22% (2050). Με τα μέτρα της πόλης και Λ3 −54% (2035).
- Ενδεικτικές θέσεις πολυώροφων χώρων στάθμευσης, προς διερεύνηση: με κύκλους εξυπηρέτησης 300 m, 8 θέσεις καλύπτουν περίπου 85% της ζήτησης. Μέγεθος 2035 περίπου 2.300 θέσεις με Λ3, περίπου 4.900 με περιθώριο ασφαλείας, αν τα μέτρα καθυστερήσουν.
- Στάθμευση κατοίκων στις ήπιες γειτονιές: 10% του κρασπέδου μένει για ΑμεΑ και τροφοδοσία. Όπου η απώλεια θέσεων ξεπερνά το 10% (41 γειτονιές, ως ~6.900 θέσεις), άδειες κατοίκων και μικροί χώροι στάθμευσης γειτονιάς.
Πηγές: Κεφάλαιο 7 του Τοπικού Σχεδίου Λεμεσού (κινητικότητα), προσχέδιο 1/11/2026. Smart Parking Δήμου Λεμεσού (1.495 αισθητήρες), ποδηλατικό σχέδιο του Δήμου, OpenStreetMap. Οι χάρτες είναι της έκθεσης, στα ελληνικά.
10
Δίκαιη κινητικότητα
Ποιος έχει τα βασικά της γειτονιάς με τα πόδια, ποιος παράγει την κίνηση και ποιος τη ζει. Πλαίσιο: Κοινωνικό Ταμείο για το Κλίμα (ΕΕ 2023/955, 2026–2032) και ETS2 από το 2028.
Επικαιροποίηση 1/11/2026
18%των κατοίκων του Δήμου χωρίς κανένα βασικό αγαθό της γειτονιάς με τα πόδια (21% των παιδιών)
16%ούτε βασικά ούτε συχνό λεωφορείο σε 500 m
54% → 74%ο Δήμος παράγει 54% των km με ΙΧ, αλλά σε αυτόν ζει 74% των εκτεθειμένων σε θόρυβο ≥ 55 dB
14% → 25%όσοι οδηγούν λιγότερο παράγουν 14% των km και σηκώνουν 25% της έκθεσης
Ένας κάτοικος του Δήμου οδηγεί περίπου 7 km την ημέρα, ένας κάτοικος των όμορων δήμων περίπου 10 km. Στους όμορους δήμους 49% των κατοίκων δεν έχουν κανένα βασικό αγαθό με τα πόδια. Το 2050, χωρίς μέτρα, ο Δήμος παράγει 48% των km, φιλοξενεί 56% της κυκλοφορίας και 66% των εκτεθειμένων.
Βασικά της γειτονιάς: τρεις βασικές υπηρεσίες σε ελάχιστο όριο απόστασης με τα πόδια, εξάγωνα 200 m. Έκθεση σε θόρυβο: εκτίμηση πρώτου επιπέδου, Lden στα 10 m από τον δρόμο.
11
Ιεράρχηση δικτύου 2050 και πεζοδρομήσεις
Ένα μικρό, ξεκάθαρο κύριο δίκτυο κουβαλά την κίνηση, όλοι οι άλλοι δρόμοι μπορούν να γίνουν πιο ήπιοι. Η κατάταξη συνδυάζει το μοντέλο πόλης, το MATSim, το HERE και το space syntax. Πρώτη πρόταση, για έλεγχο από την ομάδα.
Επικαιροποίηση 1/11/2026
Ιεράρχηση: πρωτεύον, δευτερεύον, συλλεκτήριες και τοπικές οδοί. Οι προσθήκες σε διακεκομμένη γραμμή. Ο Βόρειος Παρακαμπτήριος σε φάσεις ως τον Ύψωνα: φάση 1 ανατολικά, φάση 2 ως τα Πολεμίδια μετά την ανισόπεδη σύνδεση στην Αγία Φυλάξεως, φάση 3 ως τον Ύψωνα μετά το 2035.
| Πρωινή αιχμή 2035 | Βόρειος Παρακαμπτήριος | Βόρειος + Υπερβόρειος |
|---|---|---|
| Καθυστέρηση | −4,9% | −2,6% |
| Οχηματοχιλιόμετρα | +0,1% | +3,3% |
| Κόμβος Αγίας Φυλάξεως | −36% | −26% |
| Α6 Ύψωνας–Ζακάκι | +0,4% | +16% |
Ο Βόρειος Παρακαμπτήριος δίνει μετρήσιμο όφελος στον κόμβο της Αγίας Φυλάξεως και στο κεντρικό τμήμα του Α1, με σχεδόν μηδενικά επιπλέον χιλιόμετρα. Ο Υπερβόρειος αυξάνει χιλιόμετρα και φορτώνει τον Α6. Κανένας από τους δύο δεν μειώνει ουσιαστικά τη διαμπερή κίνηση στις γειτονιές. Η διέλευση της Έλλης Λαμπέτη δεν προτείνεται: αντί γι’ αυτήν, ανισόπεδη σύνδεση στην Αγία Φυλάξεως.
Νότια της Μακαρίου – προς διερεύνηση
Προσωρινή διερεύνηση, που θα υποστεί περαιτέρω επεξεργασία για τη λειτουργική και πολεοδομική της μορφή: διανομείς, εναλλασσόμενα ζεύγη μονοδρόμων και φίλτρα. Με τα φίλτρα σε φάσεις η τοπική κίνηση πέφτει 9–29%, με καθυστέρηση στο δίκτυο +3% ως +16%.
Το λιμάνι είναι ειδικός κόμβος: η κίνηση λιμάνι–αυτοκινητόδρομος περνά σήμερα από την Ομονοίας. Υπό εξέταση η δυτική πρόσβαση των βαρέων από την πλευρά του Ζακακίου προς τον Α6, ωράριο εκτός αιχμών και σχολείων, κράτηση χρονοθυρίδων στην πύλη.
Προηγούμενη εκτίμηση (13–16/10/2026) – παλαιότερη βάση
89 kmπρωτεύον αστικό δίκτυο
61%των οχηματοχιλιομέτρων 2050 σε 12% του μήκους (πρωτεύον και αυτοκινητόδρομος)
143.888κάτοικοι σε ήπιες γειτονιές (89 κελιά)
25,3 kmνέοι πεζόδρομοι και κοινόχρηστοι δρόμοι, σε τρεις φάσεις
- Πρωτεύον: Σπύρου Κυπριανού, Μακαρίου Γ΄, Νέου Λιμανιού, Βασ. Γεωργίου Α΄, Ρούσβελτ, Κολωνακίου, 28ης Οκτωβρίου, Αγίας Φυλάξεως, Πάφου, Ομονοίας και άλλοι. Εκεί πάνε η προτεραιότητα στα φανάρια, οι λεωφορειολωρίδες, οι ασφαλείς διαβάσεις και τα 50 km/h.
- Οι λεωφόροι του Τραμ (Κολωνακίου, Γρίβα Διγενή, Ρούσβελτ, Γλάδστωνος) μένουν πρωτεύουσες για την πρόσβαση, με μία λωρίδα λιγότερη ανά κατεύθυνση, η διερχόμενη κίνηση πάει στον Α1, στη Μακαρίου και στη Σπύρου Κυπριανού.
- Ο Βόρειος Παρακαμπτήριος σημειώνεται ως προτεινόμενος δρόμος.
- Τοπικοί δρόμοι με διερχόμενη κίνηση πάνω από 300 οχ./ώρα: 28 km το 2050 χωρίς μέτρα, 18 km με το πρόγραμμα. Είναι οι πρώτοι στόχοι για φίλτρα κυκλοφορίας στις γειτονιές.
Πρώιμο σχέδιο πεζοδρομήσεων
Εκεί όπου συναντιούνται πολλοί πεζοί (space syntax), καταστήματα, κάτοικοι και λίγη κίνηση ΙΧ. Κάτω από 2.000 οχ./ημέρα σήμερα: πεζόδρομος, 2.000–4.000: κοινόχρηστος δρόμος στα 20 km/h, με τροφοδοσία σε ώρες.
- Φάση 1 (2026–2030), ιστορικό κέντρο, 7,6 km: η Αγίου Ανδρέου σε όλο το μήκος, η Ανεξαρτησίας, η Σουλίου, η Μπαγιαζίτ και η Φεβζή Πασά. Οι κύριοι δρόμοι της έχουν ήδη ελεγχθεί στο μοντέλο πόλης, η επιβάρυνση του δικτύου μένει κάτω από 0,5%.
- Φάση 2 (2030–2035), με το Τραμ, 5,0 km: ένας πεζόδρομος ή κοινόχρηστος δρόμος σε 11 στάσεις της Ο.2 – ασφαλής και σκιερή πρόσβαση στην αποβάθρα.
- Φάση 3 (2035–2050), καρδιές γειτονιάς, 12,7 km: μία μικρή πλατεία ή ένας δρόμος χωρίς ΙΧ σε 35 ήπιες γειτονιές, εκεί όπου ήδη μαζεύονται καταστήματα και πεζοί.
Πρώιμο σχέδιο: χρειάζονται μετρήσεις πεζών σε 10–15 υποψήφιους δρόμους, μελέτη στάθμευσης και τροφοδοσίας, και ανάθεση στο μοντέλο πόλης με όλους τους πεζόδρομους μαζί.
12
Πότε χρειάζεται Τραμ
Το Τραμ κρίνεται με δεδομένα και υπό προϋποθέσεις, σε τεχνικό πλαίσιο. Η χωρητικότητα μόνη δεν το δικαιολογεί. Η απόφαση είναι για το 2028.
Επικαιροποίηση 1/11/2026
- Χωρητικότητα: ο φόρτος ΜΜΜ στον πιο φορτωμένο άξονα φτάνει περίπου 250 επιβάτες/ώρα/κατεύθυνση το 2035 (Λ3) και 475 το 2050 (Λ4), όταν σκορπίζεται στους παράλληλους δρόμους. Οι πραγματικές γραμμές συγκεντρώνουν τη ζήτηση, αλλά το όριο των 2.000 δεν προσεγγίζεται από τη ζήτηση λεωφορείου μόνη της.
- Τι κάνει το Τραμ που δεν κάνει το λεωφορείο: είναι ανάπλαση και αναδιάρθρωση της πόλης – ο δρόμος ξαναφτιάχνεται από πρόσοψη σε πρόσοψη, η μόνιμη γραμμή φέρνει ανάπτυξη και επενδύσεις.
- Τραμ ή BRT: συγκοινωνιακά σχεδόν ισοδύναμα. Το όχημα στον διάδρομο προσθέτει περίπου 1 μονάδα στο μερίδιο του ΙΧ, ενώ τα μέτρα της πόλης με το Λ3 το κινούν 21,5 μονάδες. Η διαφορά είναι μονιμότητα, ανάπλαση, επένδυση.
- Ως το 2028: δέσμευση του διαδρόμου και προτεραιότητα στα φανάρια. Όχι προσωρινές λεωφορειολωρίδες στον διάδρομο του Τραμ, γιατί φέρνουν αναστάτωση χωρίς το όφελος. Κόστος ως τάξη μεγέθους €30 εκ./km: €0,3–0,4 δισ. η γραμμή της πόλης, περίπου €0,7 δισ. με τον Ύψωνα.
Προηγούμενη εκτίμηση (13–16/10/2026) – παλαιότερη βάση
- Χωρητικότητα: με την κεντρική εκτίμηση (μοιρασιά διαδρομών ανάμεσα σε Τραμ και λεωφορείο, λεωφορεία με διπλή συχνότητα) το φορτίο αιχμής της Ο.2 είναι περίπου 530 επιβάτες/ώρα/κατεύθυνση χωρίς πίεση ΕΕ και 1.340 στη Λ3, το ανώτερο όριο του μοντέλου είναι 610 και 1.540. Ξεπερνά τους 2.000 μόνο αν η πόλη μεγαλώσει +56% (περίπου 2.100). Ένα BRT φτάνει πρακτικά ως 2.000–2.500. Άρα στη Λ3 η χωρητικότητα από μόνη της δεν απαιτεί Τραμ: αρκεί Τραμ 32 m ανά 6′, με πρόβλεψη για οχήματα 44 m.
- Αλλαγή της πόλης: το Τραμ είναι πολεοδομική παρέμβαση, ο δρόμος ξαναφτιάχνεται και η μόνιμη γραμμή προσελκύει επενδύσεις. Στο Λ3: 57,8 χιλ. κάτοικοι στο κέντρο έναντι 50,3 χιλ., €3,9 δισ. αξία έναντι €2,6 δισ.
- Το επιπλέον κόστος του Τραμ (~€330 εκ. σε παρούσα αξία) επιστρέφει με καθαρή αξία +€64 έως +€165 εκ. και λόγο 1,2–1,5 – μόνο αν η γραμμή συνοδεύεται από ανάπλαση δρόμου και ανάπτυξη γύρω της.
13
Πόσοι θα πάρουν το Τραμ
Οι επιβάτες των έξι επικρατέστερων χαράξεων στη νέα βάση, δίπλα σε 16 ευρωπαϊκές πόλεις που ήδη έχουν Τραμ.
Επικαιροποίηση 1/11/2026
16–28 χιλ.επιβάτες την ημέρα το 2035 (Λ2) στις εσωτερικές χαράξεις
42–68 χιλ.το 2050 (Λ3) – K1 68 χιλ., K_Anex 57 χιλ.
2.631 → 6.341επιβάτες ανά km την ημέρα στην K1, 2035 → 2050
2.000–4.300ανά km σε μονές γραμμές πόλεων 200–350 χιλ. κατοίκων (Μπρεστ, Τουρ, Ρενς, Βιτόρια)
Το 2035, με το Λ2, οι εσωτερικές χαράξεις είναι στο κάτω μέρος των γαλλικών μονών γραμμών, κοντά σε Μπεζανσόν και Καν. Το 2050, με το Λ3, η K1 ανεβαίνει δίπλα στη Φλωρεντία και τη Σαραγόσα. Οι πόλεις αυτές έχουν πυκνό άξονα, περιορισμό του ΙΧ και φθηνό εισιτήριο. Οι πόλεις με κυριαρχία του ΙΧ (Μούρθια, Αβινιόν) μένουν κάτω από 2.000 ανά km. Η παραλιακή P1 μένει χαμηλά και στους δύο ορίζοντες.
Προηγούμενη εκτίμηση (13–16/10/2026) – παλαιότερη βάση
25–35 χιλ.επιβάτες την ημέρα στην Ο.2 ή στην K1 με το πακέτο πόλης (Λ0)
έως 63 χιλ.με πλήρη πολιτική ΕΕ (Λ3, κεντρική εκτίμηση)
×2,5η διαφορά Λ0 – Λ3, ανάμεσα στις καλύτερες χαράξεις μόνο ±10%
2.350–5.810επιβάτες ανά km την ημέρα – μέσα στο εύρος των ευρωπαϊκών πόλεων
- Μια μονή γραμμή σε πόλη 200–350 χιλ. κατοίκων φέρνει 2.000–4.300 επιβάτες ανά km την ημέρα (Μπρεστ, Τουρ, Μπεζανσόν, Λε Μαν, Βιτόρια, Ρενς, Καν). Για 11 km αυτό σημαίνει 25–47 χιλ.
- Η Λ3 (63 χιλ.) είναι υψηλή αλλά υπαρκτή, ανάμεσα σε Τουρ και Τενερίφη. Απαιτεί ό,τι έχουν αυτές οι πόλεις: πυκνό άξονα, περιορισμό του ΙΧ και φθηνό εισιτήριο.
- Οι εσωτερικές χαράξεις (Ο.2, K1) κρατούν περισσότερους επιβάτες, γιατί ανοίγουν νέες συνδέσεις. Οι παραλιακές P1 και Ο.1α είναι ουσιαστικά αναβάθμιση της γραμμής 30 και θέλουν αναδιάρθρωσή της.
14
Ποια χάραξη για την πόλη
Από περίπου 30 οδεύσεις στις έξι επικρατέστερες: K1, K_Anex, K_Anex_1, K_Byr, P1 και ο κλάδος του Ύψωνα ως φάση επέκτασης. Καμία δεν προτείνεται ως φαβορί.
Επικαιροποίηση 1/11/2026
- Διαλογή 24 οδεύσεων πάνω από 1 km με τέσσερις μετρήσιμους δείκτες: κάτοικοι και θέσεις εργασίας 2035 σε 500 m ανά km, μετακινήσεις αιχμής μέσα στον διάδρομο ανά km, λεωφορεία ανά ώρα, μερίδιο σε κύριο δρόμο. Η απλή διαλογή προβλέπει το πλήρες μοντέλο με r = 0,97.
- Οι βόρειες ακτίνες είναι πυκνότερες αλλά μήκους 3–5 km: άξονες λεωφορείων και μελλοντικοί κλάδοι. Οι χαράξεις της Ακταίας έχουν 20–30% λιγότερη πυκνότητα ανά km από την K1 και εξαρτώνται από τη διαθέσιμη γη της ζώνης. Η P1 έχει περίπου τη μισή.
- Η K1 καταλαμβάνει τη Ρούσβελτ, βασική πρόσβαση από τα δυτικά. Ο κλάδος του Ύψωνα είναι λεπτός διάδρομος: ένα τέταρτο των μετακινήσεων ανά km. Αυτό είναι το επιχείρημα για φάση επέκτασης.
Προηγούμενη εκτίμηση (13–16/10/2026) – παλαιότερη βάση
Η P1 και η Ο.1α αλλάζουν λιγότερο την πόλη: περίπου το ένα τέταρτο των επιβατών (16 χιλ.), €0,7–0,8 δισ. λιγότερη αξία. Περνούν από ήδη ελκυστικό μέτωπο και αφήνουν έξω τις πυκνές γειτονιές.
Η K_Anex + Υψωνας δίνει τη μεγαλύτερη αξία (€4,6 δισ.) και περίπου όσους επιβάτες η Ο.2 (62 χιλ.), με διπλάσιο κόστος. Ταιριάζει ως δεύτερη φάση, όταν ο δυτικός διάδρομος πυκνώσει.
Οι επιβάτες στον πίνακα είναι το ανώτερο όριο του μοντέλου, κεντρικές εκτιμήσεις στην ενότητα 09. Ανοιχτά μένουν οι καθυστερήσεις στη Ρούσβελτ (μικροσκοπική προσομοίωση), το μέγεθος της ανάπτυξης της Ακταίας (αρχιτεκτονικός διαγωνισμός 2027) και η τεχνική εφικτότητα κάθε χάραξης.
15
Η αξία της πόλης
Η υπεραξία ανά κτηματολογικό τεμάχιο από την εγγύτητα στις στάσεις των έξι χαράξεων, πάνω στο απόθεμα του 2026.
Επικαιροποίηση 1/11/2026
€1,52 δισ.K1, 10.613 τεμάχια
€1,39 δισ.K_Anex και K_Anex_1
€1,22–1,24 δισ.K_Byr και P1
€1,68 δισ.K_Anex με κλάδο Ύψωνα (ο Ύψωνας εκτός κτηματολογίου του μοντέλου)
Μέθοδος: απόθεμα 2026 ανά τεμάχιο από τις πράξεις του Κτηματολογίου, +4,2% ως 400 m από στάση, μηδενικό στα 800 m (Debrezion). Οι κάτοικοι κοντά στις στάσεις το 2050 αυξάνονται +45% στην K1 και περίπου +60% στην Ακταία, έναντι της πόλης χωρίς μέτρα.
Προηγούμενη εκτίμηση (13–16/10/2026) – παλαιότερη βάση
+€4,2 δισ.Ο.2 με πακέτα, ανάπτυξη Ακταίας–Καρνάγιου και Λ3
+€4,6 δισ.K_Anex + Υψωνας, Λ3
+€3,4 δισ.P1, Λ3
≈ €400 εκ.ανάκτηση υπεραξίας κοντά στις στάσεις – περίπου 3.100 προσιτά σπίτια
Η αξία είναι εκτίμηση από βιβλιογραφία, όχι αποτίμηση: ελαστικότητα κίνησης −0,07 (Polloni 2019), πεζοδρομήσεις +6% / +2%, ανάπλαση δρόμου +4% / +2%, μέτωπο χωρίς ΙΧ +10% / +3%. Χωρίς σκιά και δέντρα το κέρδος μάλλον είναι μικρότερο.
Η ΑΞΙΑ ΤΗΣ ΠΟΛΗΣ – ΧΑΡΤΗΣ 3D, 9 ΧΑΡΑΞΕΙΣ → ΠΟΙΟΣ ΚΕΡΔΙΖΕΙ ΑΠΟ ΤΗ ΓΡΑΜΜΗ, ΤΕΜΑΧΙΟ-ΤΕΜΑΧΙΟ →
16
Μικρή κλίμακα: δύο στάσεις του Τραμ
Στάση K1 «Κόμβος Αγίου Νικολάου», στη Γρίβα Διγενή. Πεζοί από τα σπίτια, τα γραφεία και τα καταστήματα ως την αποβάθρα, με μοντέλο κοινωνικής δύναμης (social force), διαδρομές με αναμονή στις διαβάσεις και θερμική επιβάρυνση από το LES, στις 17:00.
1.282 → 1.548κάτοικοι σε 5′ με τα πόδια
57 → 33 sμέση αναμονή στις διαβάσεις
42% → 33%διαδρομή στον ήλιο
36 → 31θερμική δόση, °C × min ανά πεζό
Η αποβάθρα δέχεται ως 13 άτομα ταυτόχρονα. Περίπου 20 κτίρια έχουν μπροστά τους πάνω από 100 πεζούς του Τραμ την ημέρα: εκεί πάνε τα ισόγεια καταστήματα και η σκιά.
Στάση P1 «Σπύρου Αραούζου» – στο παραλιακό μέτωπο
480 → 510κάτοικοι σε 5′ με τα πόδια
28 → 9 sαναμονή στις διαβάσεις ανά διαδρομή
26% → 21%διαδρομή στον ήλιο, 17:00
37 → 26θερμική δόση, °C × min ανά πεζό
Η μισή περιοχή γύρω από τη στάση είναι θάλασσα, γι’ αυτό οι κάτοικοι σε απόσταση περπατήματος είναι περίπου το ένα τρίτο της K1. Οι διαβάσεις προτεραιότητας στα άκρα της αποβάθρας δίνουν και εδώ το μεγαλύτερο κέρδος. Τα δέντρα στο ανοιχτό μέτωπο μειώνουν τη θερμική δόση κατά 30%, έναντι 14% στην K1, όπου τα κτίρια ήδη σκιάζουν.
17
Ακταία: στάση στο μέτωπο ή στη Ρούσβελτ
Ίδιοι επισκέπτες, ίδιο μέτωπο, άλλη θέση στάσης. Δίκτυο πεζών από το σχέδιο διαβούλευσης «Ακταία οδός – Καρνάγιο», Κυριακή καλοκαιριού, 18:00. Μια διαφορά που το μοντέλο ζωνών δεν βλέπει.
5,9′ → 14,8′μέσο περπάτημα επισκέπτη ως την παραλία, μέτωπο → Ρούσβελτ
2,2 km → 0παραλία σε 5′ από στάση
έως 130άτομα περιμένουν ταυτόχρονα στις διαβάσεις της Ρούσβελτ
×2επιφάνεια κτιρίων σε 10′ από τη στάση της Ρούσβελτ
- Για την παραλία και τους επισκέπτες, η στάση στο μέτωπο είναι ξεκάθαρα καλύτερη: η θάλασσα σε 1–2′, χωρίς φανάρι.
- Η στάση στη Ρούσβελτ εξυπηρετεί και τις δύο πλευρές του δρόμου. Οι πεζοί της διασχίζουν την Ακταία μέσα από τις νέες κάθετες συνδέσεις του σχεδίου και ζωντανεύουν τα ισόγειά τους.
- Τα +9′ περπατήματος ρίχνουν το μερίδιο ΜΜΜ των επισκεπτών από 23% σε περίπου 16%: περίπου 2.300 λιγότεροι επισκέπτες με ΜΜΜ την ημέρα (ενδεικτικά).
- Μια περιοχή με πολλούς επισκέπτες φέρνει 3–7 χιλ. αυτοκίνητα στην αιχμή, δηλαδή 8–18 εκτάρια επιφανειακής στάθμευσης. Αυτό δεν συμβιβάζεται με μέτωπο χωρίς ΙΧ, εκτός αν η στάθμευση γίνει υπόγεια ή στα άκρα, με τιμή και σύνδεση με το Τραμ.
- Υβριδική λύση προς εξέταση: μία στάση στο μέτωπο και μία στη Ρούσβελτ (χαράξεις K_Anex, K_Anex_1). Για τον διαγωνισμό του 2027: να μείνει ανοιχτός ο διάδρομος του Τραμ στο μέτωπο, και οι κάθετες συνδέσεις να έχουν πλάτος, σκιά και ισόγεια.
18
Ανατολικό κέντρο – Ενάεριος
Το προσχέδιο για την περιοχή ανατολικά του κέντρου ψηφιοποιήθηκε στο δίκτυο των πεζών: ποδηλατόδρομοι στους διανομείς, δρόμοι κοινής χρήσης, στάθμευση κατοίκων με chicanes, νέοι πεζόδρομοι. Πριν και μετά: θόρυβος, κίνηση, ποδήλατο και πατίνι, space syntax, αξίες.
−39%κάτοικοι με Lden ≥ 55 dB (3.548 → 2.179)
6,7 → 11,7 kmήσυχοι δρόμοι, < 55 dB
24 → 56 kmδίκτυο χαμηλού στρες για ποδήλατο και πατίνι σε 1,5 km από το σπίτι
10% → 34%δρόμοι με το μεγαλύτερο δυναμικό πεζών (space syntax) με προτεραιότητα στους ανθρώπους
Τα οχηματοχιλιόμετρα και τα NOx μέσα στην περιοχή πέφτουν μόνο 4–5%: η κίνηση διέλευσης μένει στους διανομείς. Το κέρδος είναι στο πού κινούνται τα αυτοκίνητα, όχι στο πόσα. Υπεραξία κατοικιών και καταστημάτων περίπου €264 εκ. (€106–529 εκ.), περίπου 2,7% της αξίας της περιοχής.
Ενδεικτικό, χωρίς πλήρη ανακατανομή κυκλοφορίας. Η σκιά και το μικροκλίμα θέλουν το σχέδιο πρασίνου σε διανυσματική μορφή. Το ίδιο θα γίνει για την περιοχή της Ακταίας, μόλις υπάρξουν τα προσχέδια.
19
Αμαθούντα: ένα νέο κέντρο στον ποταμό
Ο Άμαθος ως ραχοκοκαλιά της νέας πόλης, η Κολωνακίου ως νέα είσοδος, δρόμοι προς τη θάλασσα, φαρδύτερα πεζοδρόμια, δέντρα και νέες δραστηριότητες γύρω από τη Χρ. Κράνου. Ενδεικτική σύνθεση, για διερεύνηση στο μοντέλο πόλης.
11.694 → 17.133κάτοικοι στις ζώνες του νέου κέντρου, 2050
1.969 → 8.162θέσεις εργασίας στις ίδιες ζώνες
15,6%των επισκέψεων αγορών και αναψυχής έλκονται από το παλιό κέντρο
78%των κατοίκων της Αμαθούντας σε 300 m από το κύριο ποδηλατικό δίκτυο
- Ο ποταμός οργανώνει τη νέα πόλη: από το φράγμα ως τη θάλασσα, 6,2 km γραμμικό πάρκο (Χωροταξικό Σχέδιο Ιδεών Γραμμικού Πάρκου Γερμασόγειας, Πανεπιστήμιο Κύπρου, 2023, 14 περιοχές επέμβασης). Το νέο κέντρο γεννιέται στις όχθες του, όχι δίπλα του.
- Η Κολωνακίου – Σπύρου Κυπριανού γίνεται η νέα είσοδος της πόλης: βουλεβάρτο με ή χωρίς Τραμ, δέντρα, πλατιά πεζοδρόμια, ποδήλατο, ενεργά ισόγεια. Χωρίς μέτρα και με ραγδαία ανάπτυξη, ο δείκτης χρόνου διαδρομής εκεί φτάνει ×2,19 το 2040.
- Πρώτα η πρόσβαση: το κέντρο χρειάζεται τον κόμβο του Α1 και P&R πριν από την ανάπτυξη, αλλιώς η κίνηση «μαθαίνει» τους δρόμους της Γερμασόγειας. Με στάθμευση €5 και ήρεμο παραλιακό, η Γερμασόγεια μένει στο 94,6% του ορίου κυκλοφορίας στο κεντρικό σενάριο (+18%), με +28% κατοίκους ξεπερνά το όριο (104%) και χρειάζονται επιπλέον μέτρα.
- Φάσεις: 2026–2028 θεσμοθέτηση, 2027–2030 πρώτα η πρόσβαση, 2030–2035 Τραμ και πόλοι έλξης, 2035–2050 ωρίμανση.
- Στην Αμαθούντα το πρωτεύον δίκτυο σχεδόν διπλασιάζεται (15 → 27 km), η Λ. Αμαθούντος γίνεται δρόμος πόλης και τουρισμού.
- Προτεινόμενοι δρόμοι: ο Βόρειος Παρακαμπτήριος, η σύνδεση της Βυθιάς, η επέκταση της Λ. Αγ. Αθανασίου ως την παραλία, και ο υπερβόρειος παρακαμπτήριος των Δήμων (δεν έχει ελεγχθεί ακόμη στο μοντέλο).
Ποδήλατο: 19 km ραχοκοκαλιές με διαχωρισμένο ποδηλατόδρομο, 20 km προστατευμένες λωρίδες σε κύριους δρόμους, 47 km συνδέσεις κοινοτήτων με ηλεκτρικό ποδήλατο. Περίπου 53 χιλ. κάτοικοι σε 15′ με ποδήλατο από το νέο κέντρο.
20
Αξιολόγηση με πολλά κριτήρια
Κάθε σενάριο αξιολογείται σε οκτώ στόχους, δεμένους με τους Στόχους Βιώσιμης Ανάπτυξης του ΟΗΕ: κινητικότητα, κλίμα, υγεία, ηρεμία, γειτονιά, εμπόριο, δικαιοσύνη, αξία της πόλης.
21
Η πρόταση σε χάρτες
Το συγκεντρωτικό σετ χαρτών του Κεφαλαίου 7 του Τοπικού Σχεδίου Λεμεσού: η πρόταση με μια ματιά, και κάθε σύστημα χωριστά. Οι προσθήκες σε διακεκομμένη γραμμή, οι πεζοδρομήσεις προς τελική διερεύνηση.
Επικαιροποίηση 1/11/2026
Χάρτες Α0 σε διανυσματικό PDF διαθέσιμοι από την ομάδα. Προσχέδιο 1/11/2026.
22
Μηνύματα
Τα μηνύματα για τη Λεμεσό, στη νέα βάση.
Επικαιροποίηση 1/11/2026
- Χωρίς μέτρα, με +28% ζήτηση, η καθυστέρηση σχεδόν τριπλασιάζεται ως το 2050. Τα προβλήματα έρχονται ούτως ή άλλως, ενώ οι ευρωπαϊκές πόλεις αφήνουν πίσω το αυτοκίνητο.
- Το 2035 είναι το έτος παράδοσης. Με τα μέτρα της πόλης και το Λ2 η συμφόρηση μένει κοντά στο σημερινό επίπεδο. Με το Λ3 πέφτει κάτω από αυτό.
- Η κρίσιμη ανάγκη είναι η χωρητικότητα της συγκοινωνίας: 3–5 φορές οι σημερινοί επιβάτες.
- Η ήπια γειτονιά πάει μαζί με τα μέτρα στάθμευσης και συγκοινωνίας. Μόνη της μεταφέρει κίνηση στους δρόμους γύρω.
- Το κέντρο έχει δρόμους με μεγάλο δυναμικό που δεν αξιοποιείται: Γλάδστωνος και Ναυαρίνου ως άξονες-τόποι, η Ανεξαρτησίας ως εμπορικός δρόμος – προς διερεύνηση.
- Η Κύπρος συζητά για Τραμ πολύ καιρό και δεν έχει χτίσει κανένα. Το ερώτημα δεν είναι Τραμ ή όχι. Είναι τι πόλη θέλει η Λεμεσός. Η απόφαση είναι για το 2028.
- Η δίκαιη κινητικότητα: ο Δήμος παράγει 54% των km με ΙΧ αλλά σηκώνει 74% της έκθεσης σε θόρυβο. Το λεωφορείο και η γειτονιά των βασικών με τα πόδια είναι οι πρώτοι μοχλοί.
Πηγές της επικαιροποίησης 1/11/2026: μετρήσεις HERE 6–26/10/2026, νέα βάση 2026 της αλυσίδας μοντέλων (χρήσεις γης, μοντέλο πόλης, MATSim, 27/10/2026), κλίμακα μέτρων και αξιολόγηση των χαράξεων (27–28/10/2026), Κεφάλαιο 7 του Τοπικού Σχεδίου Λεμεσού (προσχέδιο 1/11/2026), 5ο Συνέδριο Μεταφορών Κύπρου. Όλες οι τιμές είναι ενδεικτικές, για σύγκριση σεναρίων.
Προηγούμενη εκτίμηση (13–16/10/2026) – παλαιότερη βάση
- Η Λεμεσός του 2050 θα έχει +28% κατοίκους. Χωρίς ανασχεδιασμό μένει πόλη του αυτοκινήτου, με ένα τρίτο περισσότερες ώρες στον δρόμο.
- Το κέντρο είναι για τους ανθρώπους: πεζοδρομήσεις και στάθμευση φέρνουν +40% επισκέπτες με πεζή, ΜΜΜ και ποδήλατο, και αξία στα ακίνητα.
- Το λεωφορείο είναι ο φθηνότερος δρόμος προς τη δικαιοσύνη: 72% των κατοίκων κοντά σε συχνή στάση.
- Τα υποκέντρα φέρνουν τη γειτονιά των 15′, η ζωή εκεί διπλασιάζεται.
- Το Τραμ είναι πολεοδομική παρέμβαση: αξίζει όταν συνοδεύεται από ανάπλαση, σκιά και ανάπτυξη, για λόγους χωρητικότητας χρειάζεται μόνο αν η πόλη μεγαλώσει πολύ γρηγορότερα (+56%).
- Η χάραξη κρίνεται ως έργο πόλης: ο διάδρομος της Κολωνακίου και η Ακταία με μέτωπο χωρίς ΙΧ δίνουν την ίδια αξία, περίπου €4,1 δισ., η παραλιακή μένει πίσω, ο Υψωνας ταιριάζει ως δεύτερη φάση.
- Ο θόρυβος και ο αέρας αλλάζουν κυρίως τοπικά – στο κέντρο και στους δρόμους γειτονιάς – όχι στις αρτηρίες.
- Ένα μικρό, ξεκάθαρο κύριο δίκτυο και ήπιες γειτονιές γύρω του: οι πεζοδρομήσεις ξεκινούν από το ιστορικό κέντρο, ακολουθούν τις στάσεις του Τραμ και καταλήγουν σε μία καρδιά για κάθε γειτονιά.
- Τα έργα κρίνονται ως έργα πόλης: ποιότητα ζωής, υγεία, γειτονιά, εμπόριο και αξία, όχι μόνο ο χρόνος διαδρομής.
Μέθοδος: ολοκληρωμένο μοντέλο πόλης (ανάθεση με καθυστερήσεις κόμβων, ΜΜΜ από τα GTFS της ΕΜΕΛ, επιλογή μέσου και προορισμού, LUTI 2026→2050 με +28% πληθυσμό), θόρυβος CNOSSOS-EU, εκπομπές με καμπύλες ταχύτητας, διασπορά και μικροκλίμα με LES (uDALES), space syntax, μοντέλο πεζών social force. Υγεία: WHO HEAT (Kelly κ.ά. 2014), οδική ασφάλεια ETSC 2024. Κόστη: Τραμ €30 εκ./km, BRT €6 εκ./km, CO₂ €100/t. Πλαίσιο ΕΕ: Αποστολή 100 πόλεων, Οδηγία 2024/2881, Καν. 2023/851, Οδηγία 2023/959, Καν. 2024/1679. Όλες οι τιμές είναι ενδεικτικές, για σύγκριση σεναρίων.
Κείμενα και εικόνες: πακέτο «Ο ανασχεδιασμός της πόλης 2050» v4.1 (15/10/2026), περιβάλλον ανά πακέτο και σκιά (16/10/2026), στάση K1 (14/10/2026), ανατολικό κέντρο – Ενάεριος (16/10/2026), τρισδιάστατο μοντέλο της πόλης και φιλμ (16/10/2026), στάση P1 (16/10/2026), έλεγχος επιβατών Τραμ και μελέτη πεζών Ακταίας (16/10/2026), ιεράρχηση δικτύου και πεζοδρομήσεις, νέο κέντρο Αμαθούντας (19/10/2026), δέντρα, σκιά και σχέδιο φύτευσης, διόρθωση φορτίου Τραμ (20/10/2026). Όλες οι τιμές είναι ενδεικτικές.